İstanbul'da
Tez Danışmanlığı

İstanbul'da tez hazırlama süreci, hangi üniversite ve enstitüye kayıtlı olduğunuza göre büyük farklılıklar gösteriyor. İTÜ'de bir mühendislik öğrencisi, çoğunlukla laboratuvar verisi veya simülasyon çıktısına dayanan bir metodoloji kuruyor. Marmara Hukuk Fakültesi'nde ise süreç, mevzuat incelemesi ve karşılaştırmalı hukuk analiziyle şekilleniyor.

Danışman beklentileri üniversiteden üniversiteye, hatta danışmandan danışmana değişiyor. Boğaziçi ve Sabancı gibi İngilizce yürütülen programlarda danışmanlar, literatür taramasının uluslararası dergi standardında olmasını bekliyor. İstanbul Üniversitesi'nde ise danışmanlar araştırma deseni bölümünü ayrı bir toplantıyla onaylatmak isteyebiliyor.

Araştırma aşaması konunun netleştirilmesiyle başlıyor. İstanbul'un Türkiye'nin en büyük şehri olması, hemen her alanda saha verisine erişimi kolaylaştırıyor — işletme tezleri için anket örneklemi bulmak, sosyal bilimler tezleri için görüşme katılımcısı bulmak diğer şehirlere göre daha hızlı ilerliyor. Literatür taraması sırasında üniversite kütüphanelerinin geniş veri tabanı erişimi önemli bir avantaj sağlıyor.

Metodoloji bölümü, mühendislik tezlerinde genellikle bir deney tasarımı veya sayısal model şeklinde kuruluyor; İTÜ ve Yıldız Teknik Üniversitesi'nde bu bölümün literatürdeki benzer çalışmalarla karşılaştırmalı gerekçelendirilmesi bekleniyor. Sosyal bilimler ve işletme tezlerinde ise metodoloji, ölçek seçimi ve örneklem büyüklüğü hesabıyla başlıyor.

Veri toplandıktan sonra analiz aşamasına geçiliyor. İşletme ve sosyal bilimler tezlerinde SPSS ile regresyon ve faktör analizi, mühendislik tezlerinde sayısal simülasyon, hukuk tezlerinde nitel içerik ve mevzuat analizi kullanılıyor. Analiz tamamlandıktan sonra bulgular literatürle karşılaştırılarak tartışma bölümü yazılıyor. Taslak tamamlandığında Turnitin kontrolü yapılıyor; %20 üzerinde bir oran çıkarsa atıf ve parafraz gözden geçiriliyor.

Son aşama biçimlendirme ve teslim. İstanbul'daki otuzdan fazla üniversitenin her biri farklı kapak, yazı tipi ve kaynakça şablonu kullanıyor; bu detayları yazım bitmeden kontrol etmek teslim öncesi son dakika telaşını önlüyor. Tez enstitüye teslim edildikten sonra savunma tarihi belirleniyor.

Enstitü yönergesini yazım bitince kontrol etmek, İstanbul'daki öğrencilerin en sık yaptığı hata. Otuzdan fazla üniversitenin her biri farklı kapak, yazı tipi ve kenar boşluğu standardı kullanıyor; bu detayları tez tamamlandıktan sonra düzeltmeye çalışmak metnin kendisinden daha uzun sürebiliyor.

İkinci hata, İngilizce yürütülen programlarda dil kalitesini son ana bırakmak. Boğaziçi, Sabancı ve Koç gibi üniversitelerde akademik İngilizce seviyesi düşük bir taslak, danışman tarafından içerik değil dil gerekçesiyle geri gönderiliyor.

Üçüncü hata, danışmanın onay stilini önceden sormamak. Bazı danışmanlar araştırma deseni bölümünü ayrı bir sunumla onaylatmak istiyor; bu beklenti bilinmeden yazıma başlanırsa tez ilerleyen aşamada büyük bir revizyona girebiliyor.

Dördüncü hata, etik kurul başvurusunu geciktirmek. Anket veya hasta verisi kullanan tezlerde etik kurul onayı olmadan veri toplanamıyor; bu süreç birkaç hafta sürebildiği için erken başlatılmalı.

Beşinci hata, kaynakçayı sona bırakmak. Yazım sürecinde her alıntı ve parafrazın kaynağını anında not almayan öğrenciler, tez bitince hangi cümlenin hangi kaynağa ait olduğunu hatırlamakta zorlanıyor — bu da Turnitin kontrolünde beklenmedik bir benzerlik oranıyla karşılaşma riskini artırıyor.

Son olarak, farklı üniversitelere kayıtlı öğrenciler bazen birbirlerinin format standardını karıştırıyor. İTÜ, Boğaziçi, Marmara ve İstanbul Üniversitesi'nin her biri kendi yönergesine sahip; doğru şablonu baştan teyit etmek teslim öncesi düzeltme riskini ortadan kaldırıyor.