Türkiye'deki tezlerin büyük çoğunluğunda beş atıf sistemi kullanılıyor: APA 7, MLA, Chicago, Vancouver ve IEEE. Hangisini seçeceğiniz alanınıza ve enstitünüzün kılavuzuna bağlı — ama sistemi doğru seçmek işin sadece yarısı. 2.400'ün üzerinde teslim ettiğimiz tezde en sık geri dönen ikinci sorun, yanlış sistem değil, sistemin tez boyunca tutarsız uygulanması.
Akademik atıf nedir, neden bu kadar katı denetleniyor
Akademik atıf, kullandığınız her fikri, veriyi veya cümleyi kime ait olduğunu belirterek göstermenizdir. İki işi birden yapar: okuyucunun kaynağa ulaşmasını sağlar ve sizin katkınızla başkasının katkısını ayırır.
Eski yöntem: atıfı yazımın sonunda, tez bitince ekleyeceğiniz bir "biçim işi" gibi görmek. Gerçek: atıf sistemi, yazım sürecinin başında — ilk taslak cümlesinden itibaren — belirlenmesi gereken bir karar. Sonradan sisteme geçmeye çalışmak, 80 sayfalık bir metnin her cümlesini tek tek kontrol etmek anlamına geliyor.
Sonuçları da hafife almayın. YÖK'ün akademik dürüstlük yönergeleri, hatalı veya eksik atfı intihalden ayrı ama yine de ciddiye alınan bir usul kusuru sayıyor. Çoğu enstitüde bu, tez teslim tarihinin ertelenmesi ya da savunma öncesi zorunlu ek revizyon anlamına geliyor — üç haftalık bir gecikme, savunma takvimini kolayca bir sonraki döneme atıyor.
Türkiye'de tezlerde kullanılan 5 atıf sistemi
Hangi sistemi seçeceğiniz büyük ölçüde alanınıza bağlı. Aşağıdaki tablo en sık kullanılan beş sistemi ve hangi alanlarda standart olduğunu gösteriyor.
| Sistem | Yaygın Alan | Format |
|---|---|---|
| APA 7 | Sosyal bilimler, eğitim, psikoloji, işletme | Metin içi (Yazar, Yıl); kaynakça alfabetik |
| MLA 9 | Edebiyat, dil bilimleri, sanat, beşeri bilimler | Metin içi (Yazar Sayfa); "Works Cited" listesi |
| Chicago (Notlar-Bibliyografya) | Tarih, hukuk, sanat tarihi | Dipnot/sonnot numaralı; ayrıca bibliyografya |
| Vancouver | Tıp, sağlık bilimleri, biyoloji | Metin içi numaralandırma; kaynakça kullanım sırasına göre |
| IEEE | Mühendislik, bilgisayar bilimleri | Köşeli parantez içi numara [1]; kaynakça numara sırasına göre |
Chicago sisteminin iki alt türü olduğunu bilmek işinizi kolaylaştırır. "Notlar-Bibliyografya" versiyonu tarih ve sanat tarihinde, "Yazar-Tarih" versiyonu ise fen bilimlerine yakın alanlarda tercih ediliyor. Enstitünüz sadece "Chicago" yazıp hangi alt türü kastettiğini belirtmemişse, danışmanınıza sorun — ikisi arasındaki fark, dipnot mu metin içi parantez mi kullanacağınızı tamamen değiştiriyor. APA 7 formatının kaynak türüne göre nasıl uygulandığını (makale, kitap, web sitesi, veri seti) merak ediyorsanız APA 7 atıf sistemi rehberimize bakabilirsiniz.
Alanınıza göre doğru sistemi nasıl seçersiniz
Kısaca: önce enstitünüzün tez yazım kılavuzuna bakın. Çoğu üniversite belirli bir sistemi zorunlu kılıyor ve bu bilgi genellikle enstitü web sitesinde PDF olarak yayınlanıyor. Kılavuz belirtmemişse üç soru karar veriyor:
- 1Alanınızın literatüründe hangi sistem baskın? Sosyal bilimler makalelerinin çoğu APA kullanıyorsa, sizin tezinizin de APA kullanması beklenir.
- 2Danışmanınız hangi sistemi biliyor ve kontrol edebiliyor? Bilmediği bir sistemde yazılan tezde geri bildirim süreci yavaşlar.
- 3Kaynaklarınızın çoğu hangi formatta yayınlanmış? Tıp alanındaki makalelerin büyük kısmı Vancouver ile atıflanıyor; bu, sizin de aynı sistemi kullanmanızı kolaylaştırıyor.
- 4Disiplinler arası bir konu mu çalışıyorsunuz? Örneğin sağlık iletişimi gibi bir alanda hem tıp hem sosyal bilimler kaynağı kullanıyorsanız, enstitünüzün ana bölümünün geleneğini esas alın ve bunu metodoloji bölümünde bir cümleyle gerekçelendirin.
Şunu söyleyeyim: "sıfır intihal" hiçbir şey garanti etmiyor. Turnitin benzerlik oranı %0 olan bir tez, kaynakları tutarsız veya yanlış atıflanmışsa yine reddedilebiliyor. Önemli olan yazılımın temiz çıktısı değil, atfın doğru ve tutarlı yapılması. İntihal önleme rehberimizde bu ayrımı daha detaylı anlatıyoruz.
Atıf yönetim yazılımları: Zotero, Mendeley, EndNote
200 sayfalık bir tezde elle atıf yönetmek pratikte imkansız. Bir kaynağı elle eklerken ortalama 3-4 dakika harcanıyor; 150 kaynaklık bir doktora tezinde bu, sadece biçimlendirme için 8-10 saat demek. Üç yazılım piyasada baskın:
Zotero
Ücretsiz ve açık kaynak. Tarayıcı eklentisiyle kaynağı tek tıkla kaydeder, Word ve Google Docs eklentisiyle atıf ekler. Türkiye'deki tez yazım süreçlerinde en yaygın tercih — büyük ölçüde ücretsiz olduğu için.
Mendeley
Ücretsiz, Elsevier tarafından geliştirildi. PDF üzerine not alma özelliği güçlü. 2 GB'lık ücretsiz bulut depolama sınırı büyük tezlerde yetersiz kalabiliyor.
EndNote
Ücretli (üniversite lisanslı erişim yaygın). Kütüphane veri tabanlarıyla entegrasyonu güçlü, ama öğrenme eğrisi Zotero'dan daha dik.
Hangisini seçeceğiniz konusunda kararsızsanız: üniversiteniz EndNote lisansı sağlıyorsa ve kütüphane veri tabanlarından toplu aktarım yapacaksanız EndNote'u değerlendirin. Aksi halde Zotero, ücretsiz olması ve Word/Google Docs eklentisinin sorunsuz çalışması nedeniyle çoğu öğrenci için daha az sürtünmeli bir başlangıç noktası.
Bir öğrenci başka bir firmadan kötü deneyim sonrası bize geldi. O firma "akademisyen kadro" reklamı yapıyordu; öğrenci akademisyenin CV'sini iki kez istemiş, iki kez "gizlilik" gerekçesiyle reddedilmişti. Teslim edilen tezi incelediğimizde ilk bölümde dört uydurma atıf bulduk — kaynakçada görünen bir kitap gerçekte yayınlanmamıştı. (Bu noktada "peki ya yazılım bunu yakalamaz mı?" diye düşünüyorsunuzdur — hayır, atıf yönetim yazılımları kaynağın gerçekten var olup olmadığını değil, formatını kontrol eder.) Bu yüzden bir kaynağı incelemeden fiyat teklifi vermiyoruz.
Savunmada geri dönen 5 atıf hatası
Bu hatalar tek başına tezi reddettirmez ama ek revizyon turu getirir — ve savunma tarihine yakınsa bu tur zaman kaybına dönüşür. Çoğu, tezin farklı bölümlerini farklı haftalarda, bazen farklı kaynak yönetim alışkanlıklarıyla yazmaktan kaynaklanıyor; bölümler birleştirildiğinde tutarsızlık ortaya çıkıyor.
Metin içi atıf ile kaynakça uyuşmazlığı
Metinde geçen her kaynak kaynakçada, kaynakçadaki her kaynak da metinde bulunmalı. Jüri bu tutarsızlığı ilk sayfalarda fark ediyor.
Sistem karıştırma
Bir bölümde APA, başka bir bölümde Chicago formatı kullanmak — özellikle birden fazla kaynaktan alıntı derleyip birleştirilen tezlerde sık görülüyor.
İkincil kaynaktan doğrudan alıntı gibi göstermek
"X, Y'nin (2015) çalışmasında belirttiğine göre" ifadesini Y (2015) olarak doğrudan atıflamak; bu, okumadığınız bir kaynağı okumuş gibi göstermek anlamına geliyor.
Yayın yılı veya sayfa numarası eksikliği
Doğrudan alıntılarda sayfa numarası zorunlu. Bu bilgi olmadan alıntı, parafraz ile karışıyor ve intihal denetiminde sorun çıkarabiliyor.
Türkçe kaynak-yabancı kaynak formatı karıştırma
APA 7'de yazar soyadı sırası ve "ve" bağlacının kullanımı Türkçe ile İngilizce kaynaklarda farklı uygulanıyor; çoğu öğrenci ikisini aynı şablonla yazıyor.
Bu işi kendiniz yapabilir misiniz
Dürüst olmak gerekirse: Zotero'yu kurup kullanabiliyorsanız ve sisteminizin kurallarını (yazar sırası, sayfa numarası, "ve" bağlacı) biliyorsanız evet, bu işi kendiniz yönetebilirsiniz.
Bu durumdaysanız bizi aramayın:
- —50 sayfadan az bir tezde 30'dan az kaynağınız var
- —Zotero veya Mendeley kullanmayı zaten biliyorsunuz
- —Danışmanınız kaynakça bölümünüzü zaten onayladı
Bu durumdaysanız dış destek zaman kazandırır:
- →150+ kaynaklı bir doktora tezinde format tutarsızlığı fark ettiniz
- →Birden fazla yazardan derlenen bölümlerde atıf sistemi karışmış
- →Danışmanınız kaynakça bölümünü "gözden geçirilmeli" notuyla geri gönderdi
- →Savunmaya 2 haftadan az kaldı ve kaynakça hâlâ dağınık
Atıf ve kaynakça düzenleme hizmeti: kapsam ve fiyat
Rakam vermek gerekirse: hazır bir tezin atıf sistemini düzeltmek, tez düzenleme/redaksiyon kalemi üzerinden sayfa başı ₺230'dan fiyatlandırılıyor. Bağımsız bir kaynakça derleme talebi (kaynak toplama dahil) için annotated bibliography hizmeti kaynak başına ₺175'ten başlıyor.
Tezi ve hedef sistemi paylaşın
Mevcut taslağı ve enstitünüzün istediği atıf sistemini (APA, Vancouver, IEEE…) iletin.
24 saat içinde yazılı teklif
Kaynak sayısına ve tutarsızlık düzeyine göre sayfa başı fiyat ve teslim süresi bildirilir.
Metin içi atıf ve kaynakça eşleştirmesi
Her metin içi atıf kaynakçayla, her kaynakça girdisi metinle karşılaştırılarak düzeltilir.
Teslim ve 60 gün revizyon
Düzenlenmiş kaynakça teslim edilir; danışman geri bildirimi 60 gün içinde ücretsiz uygulanır.
Tüm hizmet kalemleri için güncel rakamlar fiyatlar sayfamızda listeleniyor. Kapsam sorularınız için sık sorulan sorulara veya hizmetler sayfamıza bakabilirsiniz.
Anahtar kelime kümesi
Ana Konu
- akademik atıf yöntemleri
- atıf yöntemleri nasıl kullanılır
- akademik atıf nedir
- en iyi atıf sistemi
- tezde atıf nasıl yapılır
Hizmet Sorguları
- apa 7 atıf sistemi
- kaynakça düzenleme hizmeti
- tez düzenleme ve biçimlendirme
- tez yazdırma fiyatları
Genel Konu
- akademik yazım kuralları
- literatür taraması nasıl yapılır
- tez intihal nasıl önlenir
- tez metodoloji bölümü
Sık Sorulan Sorular
Danışmanım hangi atıf sistemini kullanacağımı söylemedi, ne yapmalıyım?
Önce enstitünüzün tez yazım kılavuzunu kontrol edin — çoğu üniversite belirli bir sistemi zorunlu kılar. Kılavuzda belirtilmemişse alanınızın standardını kullanın: sosyal bilimlerde APA 7, tıpta Vancouver, mühendislikte IEEE en yaygın seçim.
Vancouver sistemi hangi alanlarda kullanılır?
Tıp, hemşirelik, diş hekimliği ve genel sağlık bilimleri tezlerinde standarttır. Kaynaklar metinde ilk geçtikleri sırayla numaralandırılır, kaynakça da bu numara sırasına göre düzenlenir — alfabetik değil.
Zotero ücretsiz mi, EndNote'a göre farkı nedir?
Zotero tamamen ücretsiz ve açık kaynaktır. EndNote genellikle üniversite lisansıyla erişilir ve kütüphane veri tabanı entegrasyonu daha güçlüdür, ama öğrenme eğrisi daha dik. Çoğu yüksek lisans öğrencisi için Zotero yeterli.
Kaynakça ile atıf listesi arasındaki fark nedir?
Kaynakça (bibliography), okunan ama metinde doğrudan atıf yapılmayan kaynakları da içerebilir. Atıf listesi (reference list, APA'da kullanılan terim) yalnızca metin içinde fiilen atıf yapılan kaynakları listeler. APA 7 "Kaynakça" değil "Kaynakçalar/References" başlığını kullanır ve yalnızca atıf yapılanları içerir. Chicago ve bazı enstitü kılavuzları ise okunan ek kaynakların da "Genel Kaynakça" başlığı altında ayrıca listelenmesine izin verebiliyor — bu ayrımı kılavuzunuzdan kontrol edin.
Atıf hatası tez savunmasında neden önemli?
Jüri, kaynakçayı tezin akademik titizliğinin göstergesi olarak okur. Tutarsız format, eksik sayfa numarası veya metin-kaynakça uyuşmazlığı, içerik doğru olsa bile "dikkatsiz çalışma" izlenimi bırakıyor ve ek revizyon talebi getirebiliyor.
Kaynaklar
ATIF VE KAYNAKÇA DESTEĞİ
Tutarsız kaynakçayı 60 gün revizyon güvencesiyle düzeltelim
İlk teklif 24 saat içinde. Tezinizi ve hedef atıf sisteminizi paylaşın.
Ücretsiz Fiyat Al