Yanlış atıf, iyi bir tezin önüne geçen en yaygın hatadır. Dürüst olmak gerekirse, Türkiye'deki sosyal bilimler tezlerinin büyük çoğunluğu APA formatını kullanır; ancak APA 6 ile APA 7 arasındaki farklar çoğu öğrenci tarafından bilinmez. Bu rehber, metin içi atıftan kaynakça formatına, DOI kullanımından Türkçe kaynaklara kadar APA 7'nin tüm pratik kurallarını kapsıyor.
APA 6 ile APA 7 arasındaki temel farklar
2020'den bu yana APA 7 standarttır. Ancak pek çok üniversite hâlâ APA 6 gerektiriyor ya da ikisini karıştırarak kullanıyor. Danışmanınıza hangi baskıyı kullandığınızı sormak, en az 10 saatlik sonraki revizyonu önler.
| Kural | APA 6 | APA 7 |
|---|---|---|
| 3+ yazarlı atıf | İlk atıfta tüm isimler | İlk atıftan et al. / vd. |
| Yayın yeri (şehir) | Zorunlu | Kaldırıldı |
| DOI formatı | doi:xxxxx | https://doi.org/xxxxx |
| Paragraf girintisi | 5 karakter veya 0,5 inç | 0,5 inç (1,27 cm) — sabit |
| Kitap baskı bilgisi | 3. ed. şeklinde parantez içinde | (3. bs.) — parantez içinde, italik değil |
| Kurum yazarlı eserler | İsim kısaltmaları kullanılır | Her atıfta tam kurum adı |
Metin içi atıf — APA 7 kuralları ve Türkçe uygulaması
Metin içi atıflar iki biçimde kullanılır: parantez içi (Yıldız, 2022) ve anlatısal Yıldız (2022). Türkçe tezlerde "et al." yerine "vd." ve "and" yerine "ve" yazılır. Bu basit ama sık atlanır.
- →Tek yazarlı: (Yıldız, 2022) veya Yıldız (2022)
- →İki yazarlı: (Yıldız ve Kara, 2022) — Türkçe tezde
- →3+ yazarlı (APA 7): (Yıldız vd., 2022) — ilk atıftan itibaren
- →Doğrudan alıntı: (Yıldız, 2022, s. 45) — sayfa numarası zorunlu
- →Aynı yazar, aynı yıl: (Yıldız, 2022a) ve (Yıldız, 2022b)
- →Kurum yazarı: (TÜBİTAK, 2023) — kısaltma yok
Doğrudan alıntılarda sayfa numarası zorunludur: (Yıldız, 2022, s. 45). 40 kelime üzerindeki alıntılar blok alıntı olarak girintili şekilde verilir; tırnak işareti kullanılmaz.
Kaynak türüne göre APA 7 formatı — 5 temel örnek
Kaynakça, yazarın soyadına göre alfabetik sırayla düzenlenir. Asılı girinti (hanging indent) uygulanır: ilk satır sol kenardan başlar, devam satırları 0,5 inç içeriden.
| Kaynak Türü | Format ve Örnek |
|---|---|
| Dergi makalesi (DOI ile) | Yazar, A. A., ve Yazar, B. B. (Yıl). Makale başlığı. Dergi Adı, Cilt(Sayı), başlangıç–bitiş. https://doi.org/xxxxx Örnek: Yıldız, C., ve Kara, M. (2023). Akademik motivasyon ve tez tamamlama süresi. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 45(2), 112–130. https://doi.org/10.1234/ead.2023.452.112 |
| Kitap | Yazar, A. A. (Yıl). Kitap başlığı (baskı numarası. bs.). Yayınevi. Örnek: Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi (35. bs.). Nobel Yayın. |
| Yüksek lisans veya doktora tezi | Yazar, A. A. (Yıl). Tez başlığı [Yüksek lisans/Doktora tezi, Üniversite Adı]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Örnek: Arslan, D. (2022). Tükenmişlik sendromu ve örgütsel bağlılık [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. |
| Web sayfası | Yazar, A. A. (Yıl, Ay Gün). Sayfa başlığı. Site Adı. URL Örnek: TÜBİTAK. (2024, Mart 15). Lisansüstü burs programları. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. https://www.tubitak.gov.tr/burs |
| Kitap bölümü (editörlü kitap) | Yazar, A. A. (Yıl). Bölüm başlığı. A. A. Editör (Ed.), Kitap adı (ss. xx–xx). Yayınevi. Örnek: Demir, S. (2021). Nitel araştırma yöntemleri. R. Yıldız (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma (ss. 45–78). Seçkin. |
Türkçe kaynaklarda APA uygulaması — sık atlanan noktalar
Türkçe tezlerde APA 7'yi uygularken şu farklar önem taşıyor:
- →"vd." kullanımı: Türkçe tezlerde et al. yerine vd. yazılır. Bazı danışmanlar İngilizce form kabul eder; danışmanınıza sorun.
- →"ve" bağlacı: İki yazarlı kaynaklarda & işareti yerine "ve" kullanılır: (Yıldız ve Kara, 2022).
- →YÖK Tez Merkezi: Tez kaynaklarında veritabanı bilgisi olarak "YÖK Ulusal Tez Merkezi" yazılır.
- →Türkçe dergi adları: İtalik yazılır, kısaltılmaz. "Eğitim Araştırmaları Dergisi" şeklinde tam ad.
- →Büyük harf kuralı: APA 7'de makale ve bölüm başlıklarında yalnızca ilk kelime ve özel isimler büyük başlar. Dergi ve kitap adları ise her anlamlı kelimenin ilk harfi büyük.
DOI ve URL nasıl yazılır?
APA 7'de DOI formatı https://doi.org/xxxxx şeklindedir; önceki "doi:" öneki kullanılmaz. DOI bağlantı olarak verilir (köprü metni). DOI yoksa:
- →Erişilebilir URL: Kaynağa doğrudan ulaşılan URL yazılır. Veritabanının ana sayfası değil, makaleye ait doğrudan bağlantı.
- →Erişim tarihi: APA 7'de erişim tarihi genellikle zorunlu değildir. Değişen içerikler için (sosyal medya, wiki) eklenebilir.
- →Kısa URL: Uzun veritabanı URL'lerinin kırpılması önerilmez; olduğu gibi verilir.
- →DOI bulunamıyorsa: Crossref (crossref.org) veya Google Scholar üzerinden DOI araması yapın. Makale başlığını aratırsanız genellikle bulunur.
En sık yapılan 6 APA hatası
Kaynakça düzenleme hizmetinde gördüğümüz tekrarlayan hatalar bunlar. Çoğu 5 dakika içinde düzeltilebilir ama gözden kaçırınca danışmandan büyük liste geliyor.
- →APA 6 formatını APA 7'de kullanmak: En yaygın sorun. Yayın yeri silmeyi, DOI formatını güncellemeyi ve et al. kuralını kontrol edin.
- →Asılı girinti uygulanmamış: Kaynakçanın her girişinde ikinci ve sonraki satırlar 0,5 inç içeriden başlamalı.
- →Büyük harf hatası: Makale başlıklarında tüm kelimeleri büyük yazmak APA'ya aykırı. Yalnızca ilk kelime ve özel isimler büyük.
- →Metin içi atıfla kaynakça eşleşmemesi: Her metin içi atıf kaynakçada olmalı; kaynakçadaki her giriş metinde atıf görmeli.
- →DOI olmayan kaynağa URL eklememeк: Kaynağa doğrudan ulaşılabiliyorsa URL zorunlu; yoksa "Erişilebilir URL yok" yazılmaz, satır bırakılmaz.
- →Türkçe "ve" yerine & işareti: Türkçe tezlerde iki yazarlı metin içi atıflarda & değil "ve" kullanılır.
Hangi alanda hangi atıf stili zorunlu?
Atıf stilini enstitünüz belirler, siz değil. Danışmanınız "APA kullanın" demeden önce aşağıdaki genel dağılımı referans olarak alabilirsiniz. Türkiye'deki lisansüstü programların büyük çoğunluğu bu paterne uymaktadır.
| Alan | Yaygın format | Dikkat |
|---|---|---|
| Sosyal bilimler, psikoloji, eğitim | APA 7 | En yaygın Türkiye lisansüstü formatı |
| Tarih, edebiyat, hukuk | Chicago 17 | Dipnot sistemi — APA'dan farklı yapı |
| Tıp, hemşirelik, sağlık | Vancouver | Numaralı atıf sistemi; ek yazılım gerekir |
| Mühendislik | IEEE | Türkiye'de bazı enstitüler APA kabul eder |
| İktisat, işletme | APA 7 veya Chicago | Dergi bazlı değişkenlik var; yönergeyi kontrol edin |
| İletişim, gazetecilik | APA 7 | Bazı bölümler MLA kabul edebilir |
Referans yönetim araçları — üç seçenek
- →Zotero (ücretsiz): Tarayıcı eklentisiyle web sayfasındaki kaynağı tek tıkla ekler. APA 7 dahil 10.000+ format destekler. Word eklentisiyle metin içi atıf ve kaynakça otomatik oluşturulur.
- →Mendeley (ücretsiz, sınırlı depolama): PDF okuyucu entegrasyonu ile PDF içindeki kaynak bilgilerini otomatik çıkarır. Bulut senkronizasyonu var.
- →EndNote (ücretli, kurumsal lisans): Kurumsal kullanım için güçlü araç. Üniversite lisansınız varsa tercih edilebilir; bireysel kullanım için Zotero yeterlidir.
Referans yazılımları hata yapabilir — özellikle Türkçe kaynaklarda. Her kaydı oluşturduktan sonra manuel doğrulama yapın. Otomatik çıktıya körü körüne güvenmek, gözden kaçan hataların kaynağıdır.
Literatür taraması rehberimizde Zotero kurulumu ve veritabanı tarama yöntemlerini ayrıntılı anlattık. Tez biçimlendirme rehberinde ise Word üzerinde kaynakça girintisi ve sayfa yapısı ayarları var.
Sık Sorulan Sorular
- APA 7 ile APA 6 arasındaki fark nedir?
- APA 7, yayın yeri bilgisini kaldırdı, DOI formatını https://doi.org/ olarak güncelledi, 3+ yazarlı atıflarda ilk atıftan et al. zorunlu hale getirdi.
- Türkçe tezlerde hangi atıf stili kullanılır?
- Sosyal bilimlerde çoğunlukla APA, hukuk ve beşerî bilimlerde Chicago, tıp ve fen bilimlerinde Vancouver. Enstitü yönergenizi mutlaka kontrol edin.
- Metin içi atıflarda Türkçe ve İngilizce fark eder mi?
- Türkçe tezlerde 'et al.' yerine 'vd.' ve '&' yerine 've' kullanılır. Bazı enstitüler karma kullanıma izin verir; yönergeyi kontrol edin.
- Kaynakça otomatik oluşturulabilir mi?
- Zotero, Mendeley ve EndNote bu işlemi yapar. Ancak otomatik çıktılar hata içerebilir; her kaydı manuel doğrulayın.
- DOI olmayan kaynaklar kaynakçaya nasıl eklenir?
- Erişilebilir URL eklenir. DOI bulmak için Crossref veya Google Scholar'ı deneyin. Çoğu zaman DOI vardır ama yayın sayfasında görünmüyor olabilir.
- APA formatında tez kaynakça düzenleme hizmeti var mı?
- Evet. APA 7 formatına düzenleme, eksik DOI tamamlama ve Türkçe dönüşüm hizmeti sunulmaktadır. 24 saatte yazılı teklif.
- APA 7'de yazarlar nasıl sıralanır?
- Kaynakçada soyadına göre alfabetik sıra. Aynı yazarın eserleri: önce tek yazarlı, ardından çok yazarlı. Aynı yıl: (Yıldız, 2022a), (Yıldız, 2022b).